आधुनिक केसरी न्यूज
दादासाहेब घोडके
श्री क्षेत्र आपेगाव : ज्ञानोबा माउली संत ज्ञानेश्वर महाराज आणि त्यांची धाकटी बहीण संत मुक्ताबाई यांच्यातील अलौकिक, अध्यात्मिक आणि वात्सल्याने नटलेल्या नात्याची साक्ष देणारा रक्षाबंधन सोहळा श्री क्षेत्र आपेगाव येथे अत्यंत भावूक व भक्तिमय वातावरणात पार पडला. तब्बल ७५० वर्षे उलटून गेल्यानंतरही आपल्या लाडक्या भावासाठी जन्मभूमीत राखी पाठवण्याची ही पावन परंपरा मुक्ताबाई परिधान संस्थान, मुक्ताईनगर, जि. जळगाव यांनी आजही तितक्याच निष्ठेने आणि श्रद्धेने जपली जात आहे.
भक्तीचा आणि स्नेहाचा रेशमी धागा
संत मुक्ताबाईंच्या भूमीतून अत्यंत प्रेमाने व श्रद्धेने तयार करण्यात आलेली विशेष राखी संत ज्ञानेश्वर महाराजांची जन्मभूमी असलेल्या आपेगाव येथे आणली जाते. श्रावण पौर्णिमेच्या शुभमुहूर्तावर आपेगाव येथील संत ज्ञानेश्वर महाराजांच्या मंदिरामध्ये विधीवत पूजा-अर्चा करून माउलींच्या पादुकांना आणि मूर्तीला ही रेशमी राखी अर्पण करण्यात आली. टाळ-मृदुंगाचा गजर आणि 'ज्ञानोबा-तुकाराम'च्या जयघोषात संपूर्ण मंदिर परिसर भक्तिरसात न्हाऊन निघाला होता.
७५० वर्षांची ऐतिहासिक व अध्यात्मिक पार्श्वभूमी
12 व्या शतकात संत निवृत्तीनाथ, संत ज्ञानेश्वर, संत सोपानदेव आणि संत मुक्ताबाई या चारही भावंडांनी अवघ्या जगाला ज्ञान, भक्ती आणि समतेची शिकवण दिली.
ताटीचे अभंग व बहिणीचे सांत्वन:
मुक्ताबाई या वयाने सर्वात लहान असल्या तरी ज्ञानाने अत्यंत प्रगल्भ होत्या. जेव्हा जगाच्या त्रासाला कंटाळून ज्ञानेश्वरांनी झोपडीचे दार (ताटी) बंद करून घेतले होते, तेव्हा मुक्ताईंनीच "ताटी उघडा ज्ञानेश्वरा" असे म्हणत माउलींचे सांत्वन केले होते आणि त्यांना जगाच्या कल्याणासाठी प्रवृत्त केले होते.
अलौकिक नाते
या भावंडांमधील हे नाते केवळ रक्ताचे नसून ते ज्ञान आणि अध्यात्माचे परम प्रतीक मानले जाते. याच अलौकिक स्मृतींना उजाळा देण्यासाठी दरवर्षी हा सोहळा आयोजित केला जातो.
सोहळ्याची प्रमुख वैशिष्ट्ये विशेष महापूजा पहाटे माउलींच्या जन्मस्थळावर आणि मुख्य मंदिरात अभिषेक व महापूजा करण्यात आली. राखी अर्पण सोहळा: संत मुक्ताबाईंच्या वतीने आलेली राखी मुख्य पुजाऱ्यांच्या हस्ते माउलींना बांधण्यात आली. कीर्तन व अभंगवाणी: या प्रसंगी संत ज्ञानेश्वर आणि संत मुक्ताई यांच्यातील संवादावर आधारित विशेष कीर्तन व भजनाचे आयोजन करण्यात आले होते. यावेळी मुक्ताबाई संस्थानच्या वतीने भागवत पाटील, सौ. साधनाताई भागवत यांनी राखी पोहच केली. यावेळी रामचंद्र औटे, सुर्यकांत काळे, जिजाभाऊ मिसाळ, एकनाथ नरके, राम महाराज तांबे, योगेश महाराज तांबे, सतोष थोरात, ज्ञानेश्वर मिसाळ, तात्यासाहेब मोरे, दहिहंडे मामा यांची उपस्थिती होती.
भावा-बहिणीच्या नात्याचा जिवंत वारसा
लौकिक जगतात काळानुसार नाती आणि परंपरा बदलतात, परंतु ७५० वर्षे लोटल्यानंतरही ज्ञानेश्वर-मुक्ताईंमधील हे प्रेम आणि भक्तीचा धागा आजही तितकाच घट्ट आहे. हा सोहळा केवळ एक धार्मिक विधी नसून तो महाराष्ट्राच्या सांस्कृतिक आणि अध्यात्मिक वारशाचा एक अनमोल ठेवा आहे.
ज्ञानेश्वर विष्णुमहाराज कोल्हापूरकर (अध्यक्ष )
संत ज्ञानेश्वर मंदिर आपेगाव
Comment List